چهارشنبه , ۴ اردیبهشت ۱۳۹۸
صفحه اصلی / تحلیل بنیادی / تجزیه و تحلیل صورت های مالی شرکت های بورسی در تحلیل بنیادی

تجزیه و تحلیل صورت های مالی شرکت های بورسی در تحلیل بنیادی

تجزیه و تحلیل صورت های مالی، تلاش می‌شود میزان سود و ضرر مالی ، وضعیت تولید ، وضعیت فروش و ریسک های مالی شرکت ها به‌طور جامع و کامل موردبررسی قرارگیرد. سهامداران با استفاده از تجزیه و تحلیل صورت های مالی تهیه‌شده، می‌توانند مطابق آن برای آینده برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری نمایند. مثلاً اگر ریسک مالی شرکت غیرمعقول باشد، سهامداران ممکن است سهام خود را به فروش گذارند.

بهتر است ابتدا مقاله “صورت های مالی شرکت ها چیست و چه کاربردی در تحلیل بنیادی دارد؟” را مطالعه کنید.

در مقاله فوق، صورت های مالی شرکت ها را در تحلیل بنیادی موردبررسی قراردادیم و بیان کردیم که این صورت ها شامل ترازنامه، صورت حساب سود و زیان ،صورتحساب گردش وجوه نقد و صورت حساب سود و زیان جامع است. و شرکت ها را با توجه به همین صورت ها تجزیه و تحلیل و ارزش‌گذاری می‌کنند.

در این مقاله که توسط تیم تولید محتوای آموزشی کالج آموزشی تی بورس تهیه شده است، شما با نحوه تجزیه و تحلیل انواع صورت های مالی آشنا می‌شوید، پس باما همراه باشید.

تحلیل بنیادی و صورت های مالی

در صورتی که با ترازنامه و صورت سود و زیان شرکت ها در تحلیل بنیادی آشنا نیستید؛ ویدئوی “آموزش تصویری ترازنامه و صورت سود و زیان شرکت های بورسی در تحلیل بنیادی ” را مشاهده کنید.

انواع تجزیه و تحلیل صورت های مالی در تحلیل بنیادی (Financial Statement Analysis)

تجزیه و تحلیل صورت های مالی به‌صورت کلی به ۲ دسته تقسیم می‌شود که هرکدام زیرمجموعه‌هایی دارند.

  1. تجزیه و تحلیل افقی

  2. تجزیه و تحلیل عمودی

حتما بخوانید: نسبت P/E چیست؟ هرآنچه لازم است درباره آن بدانیم

۱- تجزیه و تحلیل افقی

اطلاعات و صورت های مالی برای چند دوره مالی مشخص‌شده، جمع‌آوری می‌شود. اطلاعات هر دوره با یکدیگر مقایسه می‌شود و شامل صورت های مالی مقایسه‌ای و بررسی روند می‌باشد.

تحلیل بنیادی و صورت های مالی

۱٫صورت های مالی مقایسه‌ای:

ﺑﻪ تجزیه و تحلیل صورتهای ﻣﺎﻟﯽ در دو دوره ﻣﺘﻮاﻟﯽ اﻃﻼق می‌شود. تحلیل کنندگان ﻣﺎﻟﯽ درﺻﺪ ﺗﻐﯿﯿﺮ از ﯾﮏ سال‌به ‌سال دیگر را ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ می‌کنند. بدین ﺗﺮﺗﯿﺐ اﻃﻼﻋﺎت جامع‌تری از صورت‌های ﻣﺎﻟﯽ اﺳﺘﺨﺮاج می‌شود.

حتما بخوانید: نسبت مالی ROA و ROE در تحلیل بنیادی

۲٫بررسی روند:

در این بررسی روند اقلام مهم مندرج در صورت های مالی با مبنای قرار دادن سال پایه بررسی می‌شود. به همین دلیل سازمان‌ها در اغلب موارد ارقام مقایسه‌ای برای دوره‌های متوالی ۵ تا ۱۰ ساله را ارائه می‌کنند تا مقایسه‌های بیشتری انجام پذیرد.

این تجزیه وتحلیل اهمیت بیشتری از تحلیل صورت‌های مالی مقایسه‌ای در دو دوره متوالی دارد. زیرا دوره‌ها بیشتر روند ارقام را بهتر منعکس می‌کند. تغییر از یک دوره مالی به دوره مالی بعد ممکن است الزاماً بخشی از یک‌روند کلی محسوب نشود. زیرا ممکن است این تغییر در شرایط غیرعادی اقتصادی با وقوع چند رویداد غیر مکرر ایجادشده باشد.

مثال. صورت سود و زیان ۵ساله شرکت x به شرح زیر است:

صورت سود و زیان مقایسه‌ای ۱۳۹۲ الی۱۳۹۶

نسبت های مالی در تحلیل بنیادی

تجزیه و تحلیل ﺻﻮرت ﺳﻮد و زﯾﺎن مقایسه‌ای سال‌های ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ ﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ اﺳﺖ.

صورت سود و زیان در تحلیل بنیادی

*ارﻗﺎم داﺧﻞ ﭘﺮاﻧﺘﺰ نشان‌دهنده کاهش ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳﺎل ﻗﺒﻞ و ارﻗﺎم ﺧﺎرج از ﭘﺮاﻧﺘﺰ نشان‌دهنده اﻓﺰاﯾﺶ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳﺎل ﻗﺒﻞ اﺳﺖ.

حتما بخوانید: چگونه سهام عرضه اولیه ارزشمند را تشخیص دهیم؟

ﺑﺮرﺳﯽ روﻧﺪ ﺻﻮرت ﺳﻮد و زﯾﺎن ﭘﻨﺞ ﺳﺎل شرکت x به‌صورت زیراست:

صورت سود و زیان شرکت ها در تحلیل بنیادی

ﭘﺲ از اﻧﺠﺎم تجزیه و تحلیل ﻓﻮق ﺣﺪاﻗﻞ ﺳﻪ سؤال زﯾﺮ قابل‌طرح اﺳﺖ :

  1. ﭼﺮا سطح درآمد فروش پس از چندسال رشد،ناگهان کاهش‌یافته است؟

  2. چرا سود خالص درسال ۱۳۹۶ناگهان کاهش‌یافته است؟

  3. چرا هزینه بهره درسال ۱۳۹۶ به‌طور چشمگیری افزایش‌یافته است؟

در تجزیه و تحلیل صورت های ﻣﺎﻟﯽ هنگامی‌که از درصد یابی اﺳﺘﻔﺎده می‌شود، ﺑﺎﯾﺪ ﺗﻮﺟﻪ داﺷﺖ ﮐﻪ اﮔـــﺮ ارﻗﺎم ﺳﺎل ﭘﺎﯾﻪ ﮐﻮﭼﮏ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﻐﯿﯿﺮات آﺗﯽ مانده‌ها ازنظر درﺻﺪی ﺑﺴﯿﺎر ﺑﺰرگ ﺟﻠﻮه ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد. در این ﺻﻮرت ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ از ﺗﻐﯿﯿﺮات رﯾﺎﻟﯽ ارﻗﺎم اﺳﺘﻔﺎده شود. مثلاً ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺑﻬﺮه در ﺳﺎل ۱۳۹۶ نسبت به سال ۱۳۹۲ به ۲۶۱ % رﺳﯿﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﻋﻠﺖ آن ﮐﻮﭼﮏ ﺑﻮدن ﻣﺒﻠﻎ ﻫﺰﯾﻨﻪ بهره درسال ۱۳۹۳ اﺳﺖ.

حتما بخوانید: ریسک و بازده و مفهوم ضریب بتا

۲- تجزیه و تحلیل عمودی

در این نوع تجزیه‌وتحلیل، تمامی اطلاعات جمع‌آوری‌شده در آن صورت مالی با یکدیگر مقایسه می‌شود و دو بخش دارد:

  1. صورت‌های مالی استاندارد

  2. تجزیه‌وتحلیل نسبت‌های مالی

صورت های مالی استاندارد

در اﯾﻦ ﻧﻮع تجزیه‌وتحلیل ﺗﻤﺎم اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻨﺪرج در ﯾﮏ ﺻﻮرت ﻣﺎﻟﯽ ﺧﺎص به‌عنوان درﺻﺪی از ﯾﮏ رﻗﻢ ﺷﺎﺧﺺ از ﻫﻤﺎن ﺻﻮرت ﻣﺎﻟﯽ ﺑﯿﺎن می‌شود.
ﺑﺮای ﻣﺜﺎل در ﺻﻮرت سود و زﯾﺎن ﺗﻤﺎم اﻗﻼم برحسب درﺻﺪی از ﻓﺮوش ﺑﯿﺎن می‌شوند ﯾﺎ در ﺗﺮازﻧﺎﻣﻪ به‌عنوان درﺻﺪی از ﺟﻤﻊ دارائی‌ها ﺑﯿﺎن می‌شوند.

ﺻﻮرت سود و زیان استانداردشده شرکت x بر ﻣﺒﻨﺎی درﺻﺪی از ﻓﺮوش ﻃﯽ سال‌های ۱۳۹۲ الی ۱۳۹۶ ﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ اﺳﺖ.

تجزیه و تحلیل صورت سود و زیان در تحلیل بنیادی

ﺻﻮرت سود و زﯾﺎن استانداردشده ﺗﺎ ﺣﺪود زﯾﺎدی ﺑﻪ سؤالات ﻣﻄﺮوﺣﻪ در ﺑﺨﺶ ﻗﺒﻠﯽ ﭘﺎﺳﺦ می‌دهد.
ﺑﺮای ﻣﺜﺎل ﮐﺎﻫﺶ در ﺳﻮد ﺧﺎﻟﺺ ﺳﺎل ۱۳۹۶ ناشی از افزایش در بهای تمام‌شده ﮐﺎﻻی ﻓﺮوش رﻓﺘﻪ، افزایش هزینه هایﻋﻤﻮدی اداری و اﻓﺰاﯾﺶ در هزینه‌های بهره اﺳﺖ.
هنگامی‌که صورت‌های مالی ﺑﯿﺶ از ﯾﮏ دوره اﺳﺘﺎﻧﺪارد می‌شود ﺑﺎﯾﺪ در ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ارﻗﺎم اﺳﺘﺎﻧﺪارد اﺣﺘﯿﺎط ﮐﺮد.

حتما بخوانید: تحلیل فاندامنتال یا بنیادی چیست؟

ﺑﺮای ﻣﺜﺎل ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺑﻬﺮه ﺳﺎل ۱۳۹۵ ،۱ % ﻓﺮوش اﺳﺖ و در ﺳﺎل ۱۳۹۶، ۲ % ﻓﺮوش اﺳﺖ. نمی‌توان ادﻋﺎ ﮐﺮد ﮐﻪ ﻫﺰﯾﻨﻪ بهره درسال ۱۳۹۶ دو برابر شده اﺳﺖ .ﻣﻔﻬﻮم استاندارد کردن، ﺻﻮرت ﮐﺮدن صورت های ﻣﺎﻟﯽ، ﺳﻨﺠﺶ رواﺑﻂ ﺑﯿﻦ ارﻗﺎم صورتهای ﻣﺎﻟﯽ در ﯾﮏ دوره اﺳﺖ و ﻧﺒﺎﯾﺪ اﯾﻦ اﺟﺰاء به‌عنوان یک‌روند ﺑﺮرﺳﯽ شوند.

تجزیه و تحلیل صورت های مالی در تحلیل بنیادی

تجزیه و تحلیل نسبت های مالی در تحلیل بنیادی سهام

روابط دو یا چند رقم از یک صورت مالی را تجزیه و تحلیل نسبت های مالی گویند که امروزه به‌طور گسترده‌ای مورداستفاده قرار می‌گیرد. معمولاً نسبت های مالی برای ارزیابی سه جنبه از عملیات محاسبه می‌شوند. این سه جنبه عبارت‌اند از :

  1. نقدینگی

  2. فعالیت

  3. اهرم مالی

۱- نسبت‌های نقدینگی که به دو گروه تقسیم می‌شود:

نسبت جاری

این نسبت که نسبت سرمایه در گرش نیز نامیده می‌شود از تقسیم دارایی‌های جاری به بدهی‌های جاری به دست می‌آید و به‌عنوان یک شاخص توانایی تأدیه تعهدات کوتاه‌مدت از محل دارایی‌های جاری به شمارمی رود.

حتما بخوانید: افزایش سرمایه چیست؟

این نسبت نشان می‌دهد که بستانکاران می‌توانند اطمینان داشته باشند که مطالبات آنان در سررسید پرداخت می‌گردد واحد این نسبت، دفعه، مرتبه یا بار است و جهت آن نیز مثبت است یعنی هر چه بیشتر باشد ازنظر اعتباردهندگان بهتر است.

نسبت آنی (سریع):

یکی از مشکلات نسبت جاری درجات متفاوت تبدیل به نقدینگی دارایی‌های جاری است جهت رفع این مشکل از نسبت دیگری به نام نسبت سریع یا آنی استفاده می‌شود. این نسبت از تقسیم دارایی‌های سریع بر جمع بدهی‌ها به دست می‌آید، دارایی‌های سریع شامل وجوه نقد و بانک، اوراق بهادار کوتاه‌مدت و حساب‌های دریافتنی است. اقلامی همچون موجودی کالا، پیش‌پرداخت‌ها در محاسبه این نسبت لحاظ نمی‌شود تا بستانکاران و اعتباردهندگان کوتاه‌مدت بهتر بتوانند نقدینگی واحد تجاری را در بازپرداخت بدهی‌ها ارزیابی کنند.

۲- نسبت‌های فعالیت:

الف- گردش موجودی کالا

ب- گردش حساب‌های دریافتنی

در تئوری گردش حساب‌های دریافتنی از تقسیم خالص خدمات نسیه‌بر متوسط حساب‌های دریافتنی به دست می‌آید. در عمل صورت کسر به دلیل آنکه غالب سازمان‌ها خدمات نسیه را به‌صورت جداگانه گزارش نمی‌کنند، جمع خدمات طی دوره است.

حتما بخوانید: کارگزار بورس کیست؟ چگونه بهترین کارگزاری بورس را انتخاب کنیم؟

نسبت های مالی در تحلیل بنیادی

ج- متوسط دوره وصول مطالبات

این نسبت متوسط روزهایی که طول می‌کشد تا خدمات نسیه وصول شود را بیان می‌کند و از تقسیم عدد ۳۶۰ روز برگردش بدهکاران به دست می‌آید.
متوسط دوره وصول مطالبات

تحلیل بنیادی و صورت های مالی

د- گردش جمع دارائی‌ها

این نسبت از تقسیم خدمات بر متوسط دارایی‌ها در یک دوره مالی به دست می‌آید. این نسبت بر چگونگی بهره‌وری از دارایی‌ها تأکید دارد.
گردش جمع دارایی‌های سازمان به شرح زیر است.

۳- نسبت‌های اهرمی

نسبت‌های اهرمی ریسک سرمایه‌گذاران و اعتباردهندگان بلندمدت یک سازمان را نشان می‌دهد، این نسبت‌ها همچنین اطلاعات مفیدی راجع به توان بازپرداخت بدهی‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت سازمان در سررسید فراهم می‌آورند.

نسبت‌های اهرمی عبارت‌اند از :

الف- نسبت جمع بدهی‌ها به جمع دارائی‌ها :

این نسبت اطلاعاتی راجع به توانایی سازمان در تحمل کاهش خالص دارایی‌ها براثر زیان‌های وارده بدون به مخاطره افتادن مبالغ اعتباردهندگان را ارائه می‌کند، بالا بودن این نسبت بیانگر ریسک بالای اعتباردهندگان بوده و موجب می‌گردد تا آن‌ها نظر مساعدی نسبت به تمدید اعتبار یا اعطای اعتبار جدید نداشته باشند، سطح مطلوب این نسبت بستگی به ثبات درآمدی در طی سالیان متفاوت دارد هر چه ثبات درآمدی تاریخی بیشتر باشد اعتباردهندگان و سرمایه‌گذاران نسبت‌های بالاتری را تحمل خواهند کرد.

حتما بخوانید: آموزش دریافت کد معاملاتی آنلاین | کد بورسی

ب- نسبت سود خالص به متوسط دارایی‌ها :

این نسبت از تقسیم سود خالص به جمع دارایی‌ها به دست می‌آید و معیار بهتری برای سنجش درآمدی سازمان در مقایسه با نسبت سود خالص به خدمات و نسبت سود عملیاتی است زیرا توان مدیریت را در به‌کارگیری مؤثر از دارایی‌ها در ایجاد سود خالص نشان می‌دهد.

بازده جمع دارایی‌ها

این نسبت بازده دارایی‌های بکار گرفته‌شده طی دوره را نشان می‌دهد. بنابراین در مخرج کسر از متوسط دارایی‌های طی دوره استفاده‌شده است.

محدودیت‌های تجزیه و تحلیل نسبت های مالی

نسبت‌های مالی به دلیل سادگی محاسبه و سهولت استفاده از آن به‌طور گسترده‌ای مورداستفاده قرار می‌گیرند، به‌علاوه مطالعه این نسبت‌های مالی اطلاعات بهتر از مطالعه ارقام گزارش‌شده به دست می‌دهد به‌هرحال استفاده‌کنندگان از صورت‌های مالی باید هشیار باشند که محدودیت‌های نسبت‌های مالی ممکن است گهگاه وضعیت مالی را بهتر ازآنچه هست یا بدتر ازآنچه هست جلوه دهد.

اهم محدودیت‌های نسبت مالی به شرح زیر است:

۱) در مقایسه نسبت های مالی سازمان‌های مختلف باید به وجوه تفاوت در رویه‌های حسابداری توجه شود و در صورت نیاز اطلاعات حسابداری برای تعدیل این تفاوت همسنگ گردد.

حتما بخوانید: صندوق طلا چیست و چگونه می‌توان در صندوق طلا سرمایه گذاری کرد؟

۲) اغلب اطلاعات حسابداری جدای از وجود رویه‌های متفاوت بر مبنای قضاوت، برآورد و تخصیص‌های مختلف است. که مبتنی بر برداشت‌های ذهنی و فاقد قابلیت اتکای لازم است و نسبت‌های مالی در مقابل اتخاذ رویه‌های متفاوت حسابداری بسیار حساس‌اند.

۳) اطلاعات مورداستفاده در نسبت های مالی اغلب بر مبنای ارزش‌های تاریخی است که کارایی نسبت‌ها را شدیداً کاهش می‌دهد.

۴) نسبت های مالی جنبه‌های متفاوتی از فعالیت‌ها را در یک‌زمان مشخص نشان می‌دهد نسبت ها همانند یک نقطه در یک مسیر طولانی هستند. درحالی‌که سازمان‌ها در یک محیط پویا به‌طور مداوم مشغول فعالیت هستند، بدین ترتیب بدون در نظر گرفتن وضعیت مالی در چرخه عملیاتی قضاوت راجع به نسبت‌ها ممکن است گمراه‌کننده باشد.
در خاتمه تجزیه‌وتحلیل نسبت‌ها یکی از انواع روش‌های متداول در تجزیه‌وتحلیل صورت‌های مالی است و ارزیابی درست از شرایط اقتصادی و پتانسیل‌های آتی بایستی با توجه به‌تمامی متغیرهای موجود درک شود.

نتیجه‌گیری:

صورت های مالی منبع مناسبی است برای استخراج اطلاعاتی که ما را در تحلیل وضعیت یک شرکت به لحاظ بنیادی کمک می‌کند. این موضوع مهم است که بدانیم اطلاعات موجود در این گزارش‌های مالی، چه نکاتی را در اختیار ما می‌گذارد تا بتوانیم بازده بیشتری در سرمایه‌گذاری خود کسب کنیم یا ضرر خود را کاهش دهیم. در این مقاله تلاش شد تا به‌طور خلاصه نحوه تجزیه‌وتحلیل صورت‌های مالی گفته شود.
اگر سؤالی درباره صورت‌های مالی یا نحوه تجزیه و تحلیل آن دارید و یا می‌خواهید درباره سایر فاکتورهای مؤثر در تحلیل بنیادی اطلاعات بیشتری کسب کنید،حتماً با ما درمیان بگذارید. تیم پشتیبانی کالج تی بورس و کارشناسان ما آماده پاسخگویی به سؤالات شما عزیزان است.

نویسنده | علیرضا خسروی

علیرضا خسروی
دانش آموخته کارشناسی حسابداری از دانشگاه شهید نیکبخت سیستان وبلوچستان هستم.تحلیلگر و مشاور سهام و سابقه یک سال فعالیت حرفه‌ای در بورس اوراق بهادار تهران و همچنین پشتیبان کالج تی‌ بورس هستم.

این مطالب را نیز ببینید!

نسبت p بر e در تحلیل بنیادی

نسبت P/E چیست؟ هرآنچه لازم است درباره آن بدانیم

آیا تاکنون شنیده اید نسبت P/E یک سهم مناسب است؟ یا نسبت قیمت به درآمد …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *